Actueel Alcohol-, drugs- en medicijnentest op de werkvloer

Het gebruik van alcohol en drugs op de werkvloer is een gevoelig onderwerp. Werkgevers willen een veilige werkomgeving, maar tegelijkertijd hebben werknemers recht op privacy. In de meeste gevallen is een alcohol-, drugs- en medicijnentest (ADM-test) verboden, tenzij er een wettelijke uitzondering geldt.

In een recente zaak werd een werknemer in de industriële sector positief getest op cannabis via een speekseltest. Zijn werkgever had een zerotolerancebeleid en voerde onaangekondigde controles uit door middel van externe specialisten. De werknemer erkende cannabis te hebben gebruikt de avond voor de betreffende werkdag, maar gaf in dat verband aan niet meer onder invloed te zijn. Na het positieve testresultaat werd de werknemer op non-actief gesteld en kreeg hij het aanbod om in onderling overleg te vertrekken. Toen de werknemer dit weigerde, startte de werkgever een ontbindingsprocedure en verzocht de rechter om de arbeidsovereenkomst wegens verwijtbaar handelen te ontbinden, dan wel vanwege en verstoorde arbeidsrelatie.

De kantonrechter oordeelde dat er geen redelijke grond was voor ontbinding, nu de werkgever niet heeft aangetoond dat de werknemer daadwerkelijk voornemens was zijn werkzaamheden onder invloed van cannabis aan te vangen.

Hierbij waren de belangrijkste overwegingen:

• Zonder wettelijke basis mogen de gegevens die uit de speekseltesten komen niet verwerkt worden, omdat dit gegevens over de gezondheid van een persoon zijn, die in het kader van de AVG worden beschouwd als bijzondere persoonsgegevens, waardoor het bewijs in deze kwestie buiten beschouwing diende te blijven. De speekseltest is hier dus onrechtmatig bewijs.
• De verklaringen van de managers waren onvoldoende onderbouwd om te concluderen dat de werknemer onder invloed was.

• Toestemming van een werknemer voor een test is geen argument dat het onrechtmatige karakter van het afnemen van een test wegneemt, althans ertoe leidt dat de uitslag gebruikt mag worden in de bewijsvoering. Gelet op de gezagsverhouding en de afhankelijke positie van een werknemer kan niet van instemming in volle vrijheid worden gesproken, al helemaal niet nu deze werkgever in het reglement had vastgelegd dat het niet meewerken aan een test gelijkstaat aan een positieve test.

Werkgevers pleiten al langer voor wetgeving die ADM-tests mogelijk maakt, maar de wetgever heeft hier tot op heden nog geen reden toe gezien.

Vragen over dit onderwerp? Neem contact op via denhertog@boontje.nl.